WOELIG WATER

‘De tijden, zegt hij, zijn niet meer als vroeger’ (M. Nijhoff, ‘Awater’). Vroeger, wat was er dan, vroeger? Dat las ik in het mooie boek (ook qua vormgeving) ‘Leven op stand: 1890-1940’ (1998) van Ileen Montijn, over de wooncultuur bij de elite van Nederland (advocaten, dominees, etc), deels gebaseerd op bronnen uit het Gemeentearchief van Amsterdam. ‘Als dit boek een nostalgische inslag heeft, geldt het heimwee niet het leven zoals het toen was, maar het veilige gevoel dat erbij hoorde’, schrijft Montijn, en dat is precies een van de redenen waarom archieven zo populair zijn en dankzij Internet veel toegankelijker zijn geworden.
Zag op tv een mooi interview van Arie Boomsma met Maaike Meijer, beroemd feministe en biografe van de dichteres M. Vasalis. Ik genoot erg van de briefwisseling tussen Vasalis en Geert van Oorschot, vorig jaar verschenen (‘Briefwisseling 1951-1987’), vooral van de niet door mij verwachte zeer levendige brieven en oordelen van Vasalis, die bijvoorbeeld stelt dat alles wat A. den Doolaard schrijft ‘constant mislukt’. Maar wat is dat oordeel eigenlijk waard als Vasalis diens naam spelt als ‘Den Doolaart’. Zij leek niet gecharmeerd van de Vijftigers, maar achtte Lucebert een groot dichter en bewonderde ook (o.a.) A. Morriën en Eva Gerlach. Vasalis probeerde soms een jonge dichter(es) bij Van Oorschot gepubliceerd te krijgen, stuurde hem hun gedichten op. De brieven van de steeds vaker in het ziekenhuis belandende Van Oorschot worden na de dood van zijn vrouw langer en emotioneler. Hij (als R.J. Peskens) stuurde ook zijn verhalen en gedichten eerst voor beoordeling naar Vasalis. De laatste brief aan Vasalis schreef hij twee uur voor zijn dood. Een prachtig correspondentieboek, hulde aan de samenstellers.
Ook grijp ik soms terug op/naar ‘Schrijversdagboek’ van Virginia Woolf, erg mooi. Zij spreekt zichzelf toe ‘ik vind vijftig nog geen bijster hoge leeftijd’. Nog niet zo lang geleden las ik een artikel (ik meen van Daniel Robberechts, zelf later ook een zelfmoordenaar) over hoe vaak Woolf, ook nog eens de schrijfster van 'The Waves', in haar werk toespelingen maakt op haar aanstaande vrijwillige verdrinkingsdood. Ook in ‘Schrijversdagboek’ vlak voor haar dood geschreven zinnen als: ‘Gisteren is de rivier buiten zijn oevers getreden. Water gebroken. De overstroming is nog dieper en voller. Elders is de oever ook gebroken. In een cascade overstroomt het land: de zee is onpeilbaar diep. Er staat ons een week met woelig water te wachten’. 

Muziek van het moment: Greenslade, 'Bedside'