UNGAR

August Strindberg (1849-1912) kleeft het imago aan van een vrouwenhater, terwijl het tegendeel het geval zou zijn geweest. Handig om er ander werk van de auteur naast te leggen. Nu beproef ik romans over bibliothecarissen, maar de roman ‘Het verweer van een gek’ (verschenen in 1887) beschrijft toch wel een van de vreemdste bibliothecarissen uit de wereldliteratuur. Zoals in zoveel boeken beschrijft Strindberg hierin zijn eigen ervaringen met vrouwen, in casu zijn fatale liefdes. In ‘Het verweer van een gek’ beschrijft Strindberg (de aanloop naar) zijn huwelijk met de actrice Siri von Essen, over wie hij wel meer heeft geschreven. Had Strindberg gemeend in een huwelijk met haar tot rust te kunnen komen, daar werd Siri spoedig weer getroffen door de ‘toneelmanie’ en ‘voorbijgaande gril’, zoals Strindberg het beschrijft. Wat is Strindberg, behalve romancier ook toneelschrijver en dus zeer onderlegd in het herkennen van acteeertalent, toch een prachtige schrijver. Er zit alles in, in ‘Het verweer van een gek’: nauwelijks onderkoelde woede, zelfspot, (zelf)ironie en, inderdaad, een zekere vorm van vrouwenhaat.
In het oeuvre van Hermann Ungar (1893-1929, fotootje) kom je die vrouwenhaat ook, misschien nog wel sterker, tegen. ‘Hij wilde nooit het lichaam van een naakte vrouw aanraken. () Als blootgelegd vlees, als de loshangende lappen van een opengereten wond. De schilderijen en standbeelden van naakte vrouwen in musea wilde hij nooit zien.’ Hermann Ungar, ‘De verminkten’ (1923). Een prachtige roman over bankbediende Franz Polzer die doodsbenauwd is voor vrouwen en voor wat zij onder hun kleren verbergen.
Vroeger zat ik in een leesclubje en soms wisten wij maar niet op een titel te komen voor een volgende bijeenkomst. Sindsdien heb ik veel mooie romans gelezen, ook ‘De verminkten’ is een typisch leeskring-boek, en nog lekker dun ook. Ungar publiceerde in 1927 een ander heerlijk boek, ‘De klas’, over een wereldvreemde leraar die bang is voor zijn klas en die er daarom ongenadig de zweep over probeert te leggen: tucht! Zou Bordewijk hem, Ungar, hebben gekend toen hij aan zijn ‘Bint’ begon?

Muziek van het moment: Bauhaus, 'Muscle in plastic'